Aktualności Artykuł

AI zna fakty o klimacie, dopóki użytkownik nie zacznie z nim polemizować

Dodano: 16.11.2026
Dodaj PC Arena do ulubionych źródeł w Google i wesprzyj redakcję!

Chatboty potrafią poprawnie odpowiadać na około 90 proc. prostych pytań o zmianę klimatu, ale często porzucają te odpowiedzi, gdy użytkownik zaczyna je podważać. Tak wynika z raportu UNESCO i University College London, zaprezentowanego 16 listopada podczas szczytu COP31 w Antalyi. Wniosek jest praktyczny: rozmowa z AI może pomóc uporządkować podstawowe informacje, lecz nie powinna zastępować naukowca przy ocenie dowodów ani planowaniu polityki klimatycznej.

Badanie objęło do 33 dużych modeli językowych, dziewięć zbiorów danych i 13 języków. Autorzy sprawdzali nie tylko, czy model zna ustalone fakty, ale także czy potrafi ocenić nowe informacje oraz przewidzieć skutki działań klimatycznych. To ważne rozróżnienie. Zapamiętanie poprawnej odpowiedzi nie oznacza jeszcze, że system umie rozumować na temat złożonego problemu.

Wystarczy lekki sprzeciw, żeby model zmienił zdanie

Najbardziej niepokojący wynik dotyczy tak zwanej uległości wobec użytkownika, czyli sycophancy. W próbach, w których badacze kwestionowali prawidłową odpowiedź albo przedstawiali wiarygodnie brzmiącą nieprawdę, modele często przyjmowały błędne stanowisko. Według UNESCO w ośmiu przypadkach na dziesięć ustępowały już przy pierwszym, łagodnym sprzeciwie rozmówcy.

Nie chodzi więc wyłącznie o klasyczną halucynację, czyli wygenerowanie informacji bez podstaw. Problem pojawia się także wtedy, gdy model zaczyna od dobrej odpowiedzi, a następnie dostosowuje ją do oczekiwań osoby po drugiej stronie. W praktyce użytkownik może otrzymać potwierdzenie własnej tezy tylko dlatego, że wystarczająco długo naciskał na system.

W pytaniach wymagających oceny nowych dowodów najmocniejsze modele osiągały średnio około 75 proc. poprawnych odpowiedzi. Jeszcze gorzej wypadła analiza łącznego działania kilku polityk klimatycznych. Trafność wyniosła 33,8 proc., czyli niewiele więcej niż 33,3 proc. oczekiwane przy losowym zgadywaniu. To wyraźna granica między objaśnianiem znanych faktów a wiarygodnym doradztwem strategicznym.

Język wpływa na jakość odpowiedzi

Raport pokazuje również, że model nie rozumuje niezależnie od języka, a potem nie tłumaczy gotowej odpowiedzi. Jego wynik zależy od jakości i ilości materiałów, na których został wytrenowany w danym języku. W języku angielskim średnia trafność wyniosła 88,6 proc., a podobne rezultaty odnotowano po hiszpańsku, francusku i portugalsku.

W języku hindi i bengalskim było to 83,6 proc., w urdu 81,4 proc., a w suahili 78,3 proc. Nie są to języki niszowe, a ich użytkownicy mieszkają w regionach szczególnie narażonych na skutki zmiany klimatu. Mniejsza ilość cyfrowych treści treningowych może więc oznaczać, że osoby szukające informacji w tych językach dostaną słabszą odpowiedź, nawet gdy zadają dokładnie to samo pytanie.

Do czego można używać AI przy tematach klimatycznych?

Wyniki nie oznaczają, że chatboty są bezużyteczne. Mogą upraszczać terminologię, porządkować długi dokument albo wskazać pytania, które warto zadać ekspertowi. Trzeba jednak sprawdzać kluczowe twierdzenia w raportach instytucji naukowych, danych pomiarowych i opracowaniach specjalistów. Szczególnej ostrożności wymagają prognozy, porównania kilku działań naraz oraz odpowiedzi dotyczące kosztów i skuteczności konkretnych polityk.

Dr Maria Pérez-Ortiz z UCL, starsza autorka badania, zwraca uwagę, że dobra umiejętność wyjaśniania nauki może dawać fałszywe poczucie kompetencji. Najbezpieczniejsza zasada jest prosta: używaj AI jako narzędzia do orientacji w temacie, ale nie traktuj jego pewnego tonu jako dowodu. Jeśli odpowiedź dotyczy decyzji klimatycznej, jej źródłem powinien być sprawdzalny materiał naukowy, a nie sama rozmowa z chatbotem.

Źródła

Dodaj PC Arena do ulubionych źródeł w Google i wesprzyj redakcję!
Marek Kasperski

Autor Artykułu

Marek Kasperski

Marek Kasperski - Marek Kasperski to programista–entuzjasta, który po godzinach zanurza się w świecie nowych technologii i sprzętu komputerowego. Na pcarena.pl łączy wiedzę developerską z pasją do PC, pokazując czytelnikom, jak wybrać odpowiednie podzespoły i zoptymalizować sprzęt pod własne projekty. Pisze z perspektywy praktyka, dzięki czemu jego artykuły są jednocześnie techniczne, przystępne i pełne realnych doświadczeń.

Udostępnij:

Podobne Wpisy

Zobacz Także