Fińscy badacze znaleźli związki między czasem przed ekranem a strukturą mózgu nastolatków
Spis treści
Fińskie badanie MRI sugeruje, że większa liczba godzin spędzanych przed ekranami wiąże się z różnicami w objętości szarej substancji u nastolatków. Wynik jest interesujący, ale nie oznacza, że smartfon bezpośrednio zmienia mózg.
Co dokładnie sprawdzili naukowcy?
Zespół z Uniwersytetu Wschodniej Finlandii przeanalizował dane 44 zdrowych osób w wieku od 16 do 19 lat: 25 dziewcząt i 19 chłopców. Uczestnicy przeszli badanie rezonansem magnetycznym, a informacje o czasie ekranowym, korzystaniu z inteligentnych urządzeń i aktywności fizycznej zebrano za pomocą kwestionariuszy. Sprawność ruchową oceniano między innymi na podstawie biegu wahadłowego na 50 metrów i skoku w dal z miejsca.
To ważne, bo badanie nie dotyczyło wyłącznie telefonu. Średni deklarowany czas korzystania ze wszystkich ekranów wynosił w tej grupie 9,2 godziny dziennie, a korzystania z inteligentnych urządzeń 5,2 godziny. Dane pochodziły jednak z wcześniejszych projektów badawczych i opisywały konkretną grupę młodych ludzi, a nie wszystkich nastolatków.
Różnice w kilku obszarach mózgu
Większy całkowity czas ekranowy i dłuższe korzystanie z inteligentnych urządzeń wiązały się z mniejszą objętością struktur przyśrodkowego płata skroniowego. Ten obszar uczestniczy między innymi w procesach pamięci i uczenia się. Jednocześnie dłuższy czas ekranowy łączył się z większą objętością części kory czołowej, w tym obszarów związanych z planowaniem ruchów, uwagą, pamięcią roboczą i podejmowaniem decyzji.
Większa objętość nie jest automatycznie dowodem lepszego działania mózgu. Autorzy wskazują, że różnice w obszarach czołowych i wzrokowych mogą mieć związek z wymaganiami aplikacji oraz gier, które angażują uwagę, planowanie ruchu i przetwarzanie informacji wizualnych. Rozważają też inną interpretację: odmienny przebieg dojrzewania mózgu.
Dlaczego wyników nie można czytać jak wyroku na smartfony?
W okresie dorastania mózg przechodzi naturalną przebudowę. Zmienia się między innymi objętość istoty szarej, a sieci neuronalne stają się bardziej wyspecjalizowane. Sam obraz MRI nie mówi jednak, czy zaobserwowana różnica poprawia, czy pogarsza konkretną funkcję. Nie pokazuje też, co było pierwsze: określony styl korzystania z ekranów czy indywidualne cechy mózgu.
Największe ograniczenie jest proste: to badanie przekrojowe, a nie wieloletnia obserwacja tych samych osób. Naukowcy nie mogli więc ustalić kierunku zależności ani wykluczyć wpływu innych czynników. Dodatkowo czas ekranowy oparto na samoopisie, a nie na obiektywnych logach urządzeń. Wyniki dotyczą zatem powiązań statystycznych, nie przyczyny i skutku.
Aktywność fizyczna i sprawność również były powiązane z niektórymi obszarami mózgu, ale obraz był mniej spójny. Część zależności znikała po korekcie uwzględniającej wielokrotne porównania, co dodatkowo przemawia za ostrożnością.
Wniosek dla użytkowników technologii
Badanie nie odpowiada na pytanie, ile godzin przed ekranem jest bezpieczne dla każdego nastolatka. Pokazuje raczej, że znaczenie może mieć nie tylko sam czas, lecz także rodzaj aktywności, jej intensywność i to, co zastępuje: sen, ruch, naukę albo kontakt z innymi ludźmi. Rozsądny wniosek nie brzmi więc „telefon kurczy mózg”, tylko „zależność między cyfrowymi nawykami a rozwojem mózgu wymaga lepszych, długoterminowych badań”.
Źródła
Autor Artykułu
Kamil Rogowski
Kamil Rogowski - to pasjonat technologii i sprzętu komputerowego, który od lat śledzi rozwój PC, podzespołów i gamingu. Na pcarena.pl dzieli się testami, opiniami oraz praktycznymi poradami, pomagając czytelnikom wybrać najlepszy sprzęt do pracy i rozrywki. Jego artykuły łączą wiedzę techniczną z lekkim, przystępnym stylem.