Aktualności Artykuł

Ziemniaki wyrosły w księżycowym pyle. Kluczowy okazał się kompost z dżdżownic

Dodano: 19.11.2026
Ziemniaki w księżycowym pyle? Naukowcy mają wynik
Grafika wygenerowana przez AI
Dodaj PC Arena do ulubionych źródeł w Google i wesprzyj redakcję!

Naukowcy z Oregon State University wyhodowali ziemniaki w pięciu rodzajach symulowanego regolitu księżycowego. Rośliny odzyskały wzrost i plon porównywalny z ziemniakami uprawianymi w ziemskiej glebie dopiero po dodaniu 30% wermikompostu, czyli kompostu wytwarzanego z udziałem dżdżownic.

To brzmi jak scena z filmu „Marsjanin”, ale wynik nie oznacza jeszcze, że astronauci mogą sadzić bulwy bezpośrednio na Księżycu. Badanie opublikowane 19 listopada 2026 roku w czasopiśmie npj Microgravity przeprowadzono w szklarni na Ziemi, a zamiast prawdziwego pyłu użyto przygotowanych laboratoryjnie materiałów naśladujących regolit.

Bez materii organicznej rośliny prawie nie rosły

Regolit księżycowy nie jest glebą w ziemskim znaczeniu. Brakuje w nim materii organicznej i azotu, a ostre cząstki oraz niektóre metale mogą uszkadzać korzenie i utrudniać rozwój roślin. Dlatego zespół testował mieszanki pięciu symulantów reprezentujących zarówno bazaltowe równiny mórz księżycowych, jak i starsze wyżyny.

W doświadczeniu z jednym z materiałów ziemniaki rosnące w samym symulancie były silnie zahamowane i miały słabo rozwinięte korzenie. Dodatek 15% wermikompostu poprawiał kondycję roślin, natomiast mieszanka zawierająca 30% kompostu przywróciła wzrost i plon do poziomu zbliżonego do kontroli w ziemskiej glebie. Badacze używali również nawozu o spowolnionym uwalnianiu, aby niedobór podstawowych składników nie przesłonił wpływu samego podłoża.

Co z bezpieczeństwem ziemniaków?

Analiza bulw dała ostrożnie zachęcający wynik. Ich profil metabolitów był w dużej mierze podobny do profilu ziemniaków z kontroli, a poziom naturalnych toksyn ziemniaka, glikoalkaloidów, nie wzrósł statystycznie istotnie. W części próbek odnotowano jednak umiarkowanie większe ilości miedzi, cynku lub glinu. To właśnie dlatego przydatność takiej żywności wymaga dalszych badań, a nie tylko sprawdzenia, czy roślina wytworzyła bulwy.

Kompost może być zasobem, nie tylko dodatkiem

Najciekawszy wniosek dotyczy obiegu materii. W przyszłej bazie księżycowej niewielki zapas materii organicznej można byłoby stopniowo uzupełniać odpadkami roślinnymi i resztkami żywności. Taki system zmniejszałby zależność od kosztownych dostaw z Ziemi, choć wymagałby sprawnego gospodarowania wodą, nawozami, światłem i odpadami.

Potato jest atrakcyjną rośliną dla badań kosmicznych, bo daje dużo kalorii z niewielkiej powierzchni i tworzy jadalne bulwy pod ziemią. NASA rozwija równolegle technologie uprawy roślin w kontrolowanych warunkach dla długotrwałych misji, ale prawdziwa uprawa na powierzchni Księżyca będzie trudniejsza niż szklarniowy test. Trzeba jeszcze uwzględnić obniżoną grawitację, promieniowanie, skrajne temperatury i różnice między symulantem a autentycznym regolitem.

Najbliższy praktyczny krok to wybór odmian, które najlepiej znoszą takie podłoże. Zespół z Oregon State University bada obecnie 10 odmian ziemniaka. Zanim pojawią się pierwsze księżycowe zbiory, naukowcy będą musieli potwierdzić wydajność, bezpieczeństwo bulw i stabilność całego systemu w warunkach bliższych powierzchni Srebrnego Globu.

Źródła

Dodaj PC Arena do ulubionych źródeł w Google i wesprzyj redakcję!
Marek Kasperski

Autor Artykułu

Marek Kasperski

Marek Kasperski - Marek Kasperski to programista–entuzjasta, który po godzinach zanurza się w świecie nowych technologii i sprzętu komputerowego. Na pcarena.pl łączy wiedzę developerską z pasją do PC, pokazując czytelnikom, jak wybrać odpowiednie podzespoły i zoptymalizować sprzęt pod własne projekty. Pisze z perspektywy praktyka, dzięki czemu jego artykuły są jednocześnie techniczne, przystępne i pełne realnych doświadczeń.

Udostępnij:

Podobne Wpisy

Zobacz Także